REGISTER VAN DE BESCHERMDE MONUMENTEN
BESCHERMD MONUMENT
Ingeschreven in het register van beschermde monumenten ingevolge artikel 6 van de Monumenteneilandsverordening Curaçao (AB 1990 nº 5)
Plaatselijke aanduiding:
Adres : Arnhemstraat 15
Zone : Cher Asile
Kadastrale sectie : I – A – 5392
Registratie :
Bouwperiode:
Inleiding
Het woonhuis staat op de kaart van Meijers uit 1865 (MIKO-829) aangegeven. Het pand was destijds omgeven door een groot erf en had vanaf het voorterras aan de zuidzijde vrij uitzicht op zee. Door de aanleg van de Arnhemstraat en de Oosterbeekstraat in de 20e-eeuw grenst de oorspronkelijke achtergevel van het huis thans aan de Oosterbeekstraat, terwijl de eigenlijke voorgevel, met een groot terras en een monumentale trap, aan de achterzijde ligt. In de voormalige achtergalerij (aan de Oosterbeekstraat) was een regenbak.
Beschrijving
Een vrijstaand woonhuis gesitueerd op de oostelijke hoek van de T-kruising Arnhemstraat/ Oosterbeekstraat. De nok van het dak staat dwars op de as van de Arnhemstraat.
Het huis is opgetrokken in steen op een rechthoekige plattegrond over een bouwlaag en een zolderverdieping. Vanwege de helling in het terrein heeft huis aan de zuidzijde een hoge onderbouw. De onderbouw heeft een kleine uitkraging. Het huis heeft een kern met een zadeldak tussen twee tuitgevels met schouders en een 19e-eeuwse omlijste topbeëindiging (een tuitje met een klein driehoekig topveld). Het zadeldak heeft tweemaal twee dakkappelen. Deze hebben een zadeldakje dat aan de voorzijde wordt afgesloten door een driehoekig topveld in een lijstwerk. Het topveld rust op twee consoles op de hoeken. In de dakkapellen een staande vensteropening. (1) Op de twee lange zijden van de kern sluit een galerij aan over de volle lengte. Deze galerijen hebben lessenaardaken waarvan de hoge zijden aansluiten op het zadeldak van de kern. De dakschilden eindigen in een goot op de muur. Het noordelijke dakvlak heeft een smalle, dwarsgeplaatste verhoging ter plaatse van de binnentrap naar de zolderverdieping. (2) Deze verhoging met lessenaardak en overstek steekt in het zadeldak. Alle daken zijn gedekt met pannen. (3)
De muren zijn gepleisterd en geverfd. Het huis heeft staande vensteropeningen. (4)
De oorspronkelijke voorgevel is aan de zuidzijde (zie inleiding). Aan de bovenzijde heeft de voormalige voorgevel een brede geprofileerde gootlijst. De gevel heeft een centraal geplaatste dubbele deur met aan weerszijden twee staande vensteropeningen. De dubbele deur heeft twee shutterkasten in het bovenste gedeelte en een paneel in het onderste gedeelte. In de vensteropeningen dubbele shutterramen (zie opmerking 4).
Voor de zuidelijke gevel een diep terras op een hoge onderbouw over de volle breedte. Het terras heeft een lage borstwering met een vlakke bovenzijde tussen lage vierkante kolommen. De lage kolommen hebben een geprofileerd basement. (5) In de as van de voordeur een grote rechte trap van steen, eveneens met een lage borstweringen tussen lage kolommen met een geprofileerd basement. De borstwering van de trap heeft een afgeronde bovenzijde. De treden zijn van IJsselstenen en afgedekt met een laag cement.
De westelijke zijgevel, gesitueerd aan de Arnhemstraat, heeft ter plaatse van de kern en de voorgalerij deklijsten. Opvallend is de klassieke deklijst (met in- en uitzwenkende profiel) ter plaatse van de achtergalerij, deze lijst wordt op de achtergevel doorgezet. Op de eerste bouwlaag drie staande vensteropeningen, één in de kern en telkens één in de galerij aan weerszijden (zie opmerking 4). In het topveld, ter hoogte van de zolderverdieping, een staande opening (zie opmerking 4).
De noordelijke gevel aan de Oosterbeekstraat heeft een centraal geplaatste dubbele deuropening met aan de rechterzijde een staande vensteropening. (6)
In de oostelijke zijgevel twee staande vensteropeningen, een ter plaatse van de kern en een in de voorgalerij op het zuiden. In het topveld, ter hoogte van de zolderverdieping, een staande opening (zie opmerking 4).
Interieur
De oorspronkelijke indeling bestaande uit een kern met galerijen aan de lange zijden is behouden. (7) De kern is door een tussenwand onderverdeeld in twee delen, de sala aan de westzijde en de slaapkamer aan de oostzijde. In de kernwanden grote doorgangen in de assen van de centraal geplaatste deuren in de voor- en achtergevel. Aan weerszijden deze doorgangen in de zuidelijke kernwand een grote vensteropening (een in de sala en een in de slaapkamer). (8) In de noordelijke kernwand een grote vensteropening in de sala (9). In de sala zijn de balken van de zoldering in het zicht, in de galerijen zijn de sporen en de dakpannen in het zicht. In de achtergalerij (aan de Oostenbeekstraat), vlak bij de buitendeur, een dwarsgeplaatst trapgat met een rechte, open trap van hout naar de zolderverdieping. De treden lopen aan de rechterzijde tegen een dwars geplaatste tussenwand in de galerij, aan de andere zijde zijn de treden ingelaten in een boom. De voormalige regenbak in het oostelijke gedeelte van de galerij heeft afgeronde hoeken. Boven in de westelijk muur van de vroegere regenbak een staande tapopening met een opgeklampt houten luikje. In het westelijke gedeelte van de galerij een ruimte die toegankelijk is door middel van een deuropening onder de trap met geprofileerd lijstwerk met duimgehengen aan weerszijden. (10)
(Opmerkingen:
- De oorspronkelijke ramen zijn verwijderd tijdens een restauratie. Zeer waarschijnlijk hebben vroeger dubbele shutterramen in de dakkapellen gezeten.
- Deze verhoging heeft aan de straatzijde een ventilatieopening met betonnen sierblokken. Zeer waarschijnlijk was de opening vroeger groter en voorzien van een shutterraam.
- De oorspronkelijke pannen waren zeer waarschijnlijk rode oudhollandse dakpannen. Deze zijn tijdens een restauratie vervangen door de huidige pannen.
- De vensteropeningen waren vroeger voorzien van dubbele shutterramen. Het glas in de ramen is een latere wijziging.
- De lage kolommen in de borstwering geven zeer waarschijnlijk de doorgangen aan die in de borstwering hebben gezeten.
- De deur is dichtgezet, de vensteropening is gedeeltelijk dichtgezet. In het linker gedeelte van de achtergalerij was een regenbak zonder openingen.
- Het huis had vroeger houten vloeren.
- De openingen in de kernwand zijn gedeeltelijk dichtgezet.
- Deze opening in de sala is dichtgezet.
- De duimgehengen aan weerszijden van de deuropeningen wijzen op een dubbele deur.)
[Storende elementen:
- De OVH-pannen waarmee de daken zijn gedekt. Het beeld van deze pannen komt niet overeen met de oorspronkelijke oudhollandse dakpannen.
- De glazen shutters en ramen met glas die in de plaats zijn gekomen van de shutterramen.
- De sierblokken van beton in de verhoging boven de binnentrap naar de zolderverdieping.
- De gewijzigde, dichtgezette oorspronkelijke openingen.
- De liggende opening in de regenbak aan de Oosterbeekstraat.
- De volledig dichtgemetselde vensteropening in de noordelijke kernwand van de sala. De oorspronkelijk situatie zou door middel van een verspringing in de wand moeten worden aangegeven.]
Redengeving:
Het bouwwerk als boven beschreven is van algemeen belang op grond van de volgende waardestellende criteria:
- Architectuurhistorische waarden, zijnde van belang voor de geschiedenis van de architectuur van Curaçao als voorbeeld van een groot woonhuis uit de 19e-eeuw in de traditionele stijl met de voor Curaçao kenmerkende indeling bestaande uit een kern en een voor- en achtergalerij.
- Cultuurhistorische waarden als een voorbeeld van een groot stenen woonhuis dat rond in de 19e-eeuw werd gebouwd aan de rand van de binnenstad, destijds onderdeel van de wijk Pietermaai.
- Stedenbouwkundige waarden vanwege de prominente locatie op de hoek van de Arnhemstraat en de Oosterbeekstraat.
Tot het hierboven vermelde monument behoort al hetgeen dat door bestemming of anderszins rechtens onroerend is.”
Kadastrale sectie: I – A – nr. 5392
Soort recht: eigendom
Gerechtigden: Erfgenamen Charles Federico Benjamin
Adres: p/a Timothy Isenia, Uteweg 51, alhier
